علوم سیاسی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١ - چكيده پاياننامههاى
چكيده پاياننامههاى
رشته علوم سياسى مؤسسه آموزش عالى باقرالعلوم(ع)
عنوان: توسعه سياسى در نهج البلاغه
استاد راهنما: حجةالاسلام دكتر محمد تقى آلسيدغفور
استاد مشاور: دكتر سيداحمد موثقى
دانشجو: حسن حجابىحقيقى
مقطع: كارشناسى ارشد
«توسعه» در ابعاد سياسى، اقتصادى و فرهنگى با هدف تعالى و پيشرفت و بهروزى جامعه و حكومت، از آرمانها و مطلوبهاى هر ملت و دولت است و روشن است كه تبيين اين مفاهيم متناسب با فرهنگ هر جامعه و ملت از مقدمات ضرورى حركت و اقدام در اين راه به شمار مىرود. آنچه در اين پژوهش بدان پرداخته شده، تبيين مفهوم «توسعه سياسى» و شاخصهاى آن در قالب «تئورى بحران» است كه انديشمندانى چون آلموند، كلمن و لوسين پاى مطرح كردهاند و سپس سنجش محتوايى اين شاخصها در چارچوب فرهنگ سياسى اسلام و به طور مشخص بر اساس ديدگاههاى امام علىعليه السلام است. بدين مقصود شاخصهاى «هويت»، «يكپارچگى» و «مشاركت» در جهت تكوين «ملت» مورد بحث و بررسى قرار گرفته و محورها و عوامل شكلگيرى هر يك از اين شاخصها، ابتدا از ديدگاه نظريه پردازان بحران مطرح گرديده و آنگاه ديدگاههاى امام علىعليه السلام در باب مبنا و محور و عوامل شكلگيرى هر يك از اين شاخصها و وجوه تمايز ديدگاه امامعليه السلام ارائه و تبيين شده است. همچنين شاخصهاى «مشروعيت»، «نفوذ» و «توزيع» به طور جداگانه، با هدف تبيين بحث «دولت» سازى، ابتدا از ديدگاه انديشمندان سياسى مطرح گرديده و در پىهر بحث، ديدگاههاى امام علىعليه السلام بر سياق مباحث پيشين، در باب مبانى نظرى و معيارها و راههاى اجرايى متناسب با هر يك از شاخصها، همراه با وجوه تمايزها، تبيين گرديده است.
عنوان: بررسى انديشه سياسى ابوالوليد محمد بن احمد بن رشد اندلسى
استاد راهنما: حجةالاسلام دكتر داود فيرحى
استاد مشاور: حجةالاسلام دكتر نجف لك زايى
دانشجو: محمد سلمان
مقطع: كارشناسى ارشد
موضوع اصلى اين پژوهش، بررسى چيستى انديشه سياسى ابن رشد است و اين كه اين انديشه، معطوف به طرح كدام الگو از نظام سياسى و با چه ويژگىهاى است. اين پژوهش در دو بخش «زمينههاى شكلگيرى انديشه سياسى» و «منطق درونى» سامان يافته است. فرضيهاى كه ارائه شده اين است كه انديشه سياسى ابن رشد فلسفى بوده و در صدد ارائه گونهاى از مدينه فاضله است كه قابليت تحقق را دارد و در آن تأكيد بر پايه افعال شايسته به جاى آراى پسنديده شده است.
در مدينه فاضله ابن رشد، روال و مشى سياسى بر اعتدال در امور و اقناع اتباع، و اقتصاد طبيعى براى نفع عموم، و پوشش به نيازهاى عمومى قرار دارد. زمامدار و اتباع، افرادىاند كه آراسته به عدالت، عفت، علم دوستى، و برخوردار از فضايل علميه و عمليه و پيرو قانون عقل هستند. افعال زمامدار محدود به حدود تعيين شده در قانون و همين قانون را مانع از بروز و ظهور استبداد مىدانست. بر اين اساس اتباع و حاكمان، هميشه در پىشناسايى و دفع مفاسد و بررسى علل و عوامل ظهور و افول مجامع انسانى مىباشند. ابنرشد زنان را مستعد پذيرش رياست و اداره مىشمرد و بسنده كردن به تدبير منزل و پرورش نسل اگر چه مهمترين كارويژه آنان است، ولى مىتوانند تصدى امور نظامى و اقتصادى را نيز داشته باشند. آزادى زنان در اين حد و دعوت به مشاركت در جميع شؤونات، مختص به ابن رشد مىباشد. انواع الگوى فاضله عبارتند از: الگوى رياستى مقيده به قانون كه حاكم، فردى حكيم، نياز شناس و برخوردار از قوه اقناع و تخيل قوى و قدرت بر جهاد و معارضه با دشمنان مىباشد؛ الگوى اماميه يا افاضل - نقطه عطف انديشه سياسى ابن رشد علىرغم اين كه انديشه حاكم در آن دوره، نظريه خلافت بود - مىباشد كه در آن، به جاى تأكيد برآ راى پسنديده، تأكيد بر افعال شايسته است و حاكم آن، فردى برخوردار از تجربه عملى، عامل به فضايل، بهرهمند از همت بلند و قوت ايمان است. در اين الگو جوانان و زنان مشروط به ثبات فكر و رهيدگى از لذات، مىتوانند قدرت سياسى را پذيرا شوند؛ الگوى شورايى كه حاكم آن، يك نفر جهادى، و فرد ديگر فردى عارف به سنن و اوامر شرعى مىباشد الگوى ديگرى است كه وى مطرح كرده است.
عنوان: حاكميت پايدار و نظريههاى ولايت فقيه
استاد راهنما: دكتر حاتم قادرى
استاد مشاور: حجةالاسلام دكتر محمد تقى آل سيدغفور
دانشجو: مهدى قاسمى
مقطع: كارشناسى ارشد
آسايش و آرامش اجتماعى يكى از اهداف مهم هر نظام جهت دست يابى به آرمانهاى بلند ملى و توسعه است. چگونه مىتوان با خاطرى آسوده و فراغت بال چشم به آيندهاى روشن و اميدبخش دوخت و براى رسيدن به اهداف بزرگ انسانى بدون دغدغه برنامهريزى كرد. پژوهش كنونى نگاهى دارد به اين مسأله و اين كه يك نظام سياسى در پرتو كدام يك از نظريههاى متعدد ولايت فقيه - كه گاه بيش از ده مورد از آن شناسايى شده - حاكميتى با دوام و با ثبات جهت سير در مسير اهداف ياد شده ايجاد مىكند. البته در اين تحقيق گونههاى مختلف نظريههاى ولايت فقيه در دو طيف كلى انتخاب و انتصاب بررسى شده و با معيارهاى نظامهاى با ثبات محك زده شده است. پس از تعاريف و اصطلاحات و طبقهبندى حاكميتها در دورههاى مختلف به مسأله مهم «امر اجتماعى» پرداخته شده و چگونگى تأثير آن در پايدارى يا عدم پايدارى حاكميتها مورد بحث قرار گرفته است و چنين نتيجهگيرى شده كه تغييرات اجتماعى همواره نظامها را در معرض فرسايس قرار مىدهد. چنانچه سيستمى بتواند با اوضاع و احوال اجتماعى دگرگون شونده خود را منطبق سازد بقاى خود را تضمين كرده است.
عنوان: رابطه قدرت واخلاق از ديدگاه قرآن كريم
استاد راهنما: دكتر عليرضا صدرا
استاد مشاور: حجةالاسلام دكتر نجف لكزايى
دانشجو: عصمت كيخا
مقطع: كارشناسى
پژوهش حاضر، تلاشى است براى بررسى رابطه قدرت و اخلاق در قرآن كريم و فرضيه پژوهش اين است كه اين رابطه به غايت قدرت از نگاه هر جامعه بستگى دارد. جامعهاى كه غايت قدرت را سعادت حقيقى بداند، قدرت را ابزار تحكيم اخلاق قرار مىدهد. قرآن مجيد غايت قدرت را سعادت حقيقى مىداند؛ لذا قدرت را ابزار اخلاق مىداند. از ديدگاه قرآن، منشأ همه امور خداست و قدرت مطلق در اختيار خداست و همه چيز ماهيت از اويى و به سوى اويى دارد و خداوند ابزار شناخت راه درست را در اختيار بشر قرار داده است؛ يعنى قدرت، وحى، عقل، نبى، اختيار، اراده، و لذا خطوط را مشخص كرده است و انسان را مختار آفريده تا در مسير الهى گام بردارد يا در مسير نادرست.
از آن جا كه محور اخلاق در انديشه قرآنى، كرامت و شرافت نفس است، اولين عنصر خودسازى است كه فراهم كننده راه راست براى خداشناسى سعادت و تعالى است. سعادتى كه با تقرب به خدا ميسّر مىشود و رسيدن به خدا به وسيله ايمان و عمل صالح ممكن است و انسانها مىتوانند با تغيير محتواى باطنى خود و گام گذاشتن در مسير ايدهآل برتر يعنى «الله» به مرحله ايمان برسند و با انجام عمل صالح، جامعه را به سوى تعالى و سعادت رهنمون شوند و سياستمداران نيز ابتدا به خودسازى خود بپردازند و سپس به تدبير جامعه به سوى خير و اخلاق و سعادت بپردازند. بنابراين براى رسيدن و تحقق اخلاق در جامعه بايد ابزارى به نام «قدرت» در دست داشت تا بتوان هدايت جامعه را در دست گرفت.
عنوان: مذاكرات صلح خاورميانه، شكلگيرى و پيامدها در دهه ٩٠
استاد راهنما: دكتر عبدالقيوم سجادى
استاد مشاور: دكتر ابراهيم متقى
دانشجو: مريم فودازى
مقطع: كارشناسى
پژوهش حاضر در صدد است تا ريشهها و زمينههاى تاريخى مذاكرات صلح خاورميانه را مورد بررسى قرار دهد. براى دستيابى به اين منظور، ابتدا تاريخچهاى از چگونگى شكلگيرى دولت اسرائيل و جنگهاى اعراب و اسرائيل به همراه نتايج اين جنگها بيان گرديده و پس از آن، روند مذاكرات صلح خاورميانه بررسى شده است. اين مذاكرات از كنفرانس «٢ + ٦» يا «صلح مادريد» آغاز و به واى ريورر ٢ ختم مىگردد. سؤال اصلى اين نوشتار درباره علل و زمينههاى واقعى شكلگيرى مذاكرات صلح خاورميانه است. در پاسخ به اين مذاكرات، دو فرضيه ارائه شده است:
١. مذاكرات صلح خاورميانه در دهه ٩٠ تحت تأثير فروپاشى اتحاد جماهير شوروى است. پاسخ به اين فرضيه با استدلالاتى كه در باب زمينههاى تاريخى حضور قدرتهاى بزرگ در خاورميانه و نيز زمينههاى تاريخى صلح كه پيش از دهه ٩٠ مطرح مىگردد منفى خواهد بود.
٢. مذاكرات صلح خاورميانه تحت تأثير رويكرد عملگرايانه نخبگان سياسى اسرائيل - فلسطين است. اين فرضيه پس از بررسىهايى در زمينه نقش نخبگان و چگونگى عملكرد آنان در قبال مذاكرات صلح و تأثيراتى كه به گونهاى مستقيم يا غيرمستقيم در روند مذاكرات داشتهاند مورد تأييد قرار گرفته و در چارچوب نظريه روزنا، نقش نخبگان را در زمينه مذاكرات صلح مؤثرتر از ساير عوامل معرفى مىكند. در پايان ضمن اشاره به «طرح نقشه راه» كه آخرين واگن از قطار مذاكرات صلح خاورميانه مىباشد، عواقب و نتايج آن مورد بررسى قرار گرفته است.
عنوان: علل تحول سياسى از ديدگاه امام خمينى(ره) (با تأكيد بر انقلاب اسلامى ايران)
استاد راهنما: دكتر سيدرحيم ابوالحسنى
استاد مشاور: حجةالاسلام دكتر محمد تقى آل سيدغفور
دانشجو: هادى عاطفى
مقطع: كارشناسى
دو مفهوم فرهنگ و انقلاب از دير زمان از موضوعات مهم و اساسى در ميان جامعه شناسان و تاريخنگاران بوده و همواره در گفتارها و نوشتههايشان عنايت ويژهاى به آنها داشتهاند.
در اين پژوهش كه متشكل از يك مقدمه و سه فصل و يك نتيجهگيرى است، تلاش شده كه نقش عامل فرهنگ در تحولات و تغييرات ساختار سياسى - اجتماعى ايران بيان شود. در اين راستا، در فصل اول به چارچوب نظرى و مفاهيم و متغيرات پرداخته شده و به اين نتيجه رسيدهايم كه رابطه تنگاتنگى ميان فرهنگ و انقلاب وجود دارد. در فصل دوم به بررسى و تحليل مكتب تشيع، فرهنگ، نيروهاى فعال جامعه و پتانسيلهاى موجود در جامعه ايرانى پرداخته شده و اين نتيجه به دست آمده كه رگههاى اصلى و شريانهاى حياتى فرهنگ ايرانى ممزوج با فرهنگ تشيع است و بر اساس معيارهاى دينى و شيعى شكل گرفته و همواره در شرايط مختلف در پناه مكتب تشيع سرآمد و سلامت باقى مانده است. در فصل سوم نيز بحث مقدارى مصداقىتر شده و روى انقلاب شكوهمند اسلامى ايران متمركز شدهايم و حضور فرهنگ ناب و فعال را در ايران با تحليل شرايط قبل از انقلاب و ويژگىهاى رژيم پهلوى و همين طور با تأكيد بر بيانات بنيانگذار نظام مقدس اسلامى ايران بر فرهنگ اسلامى و دوران مبارزه مردم ايران نشان دادهايم و با تمسك و تمثل به انقلاب اسلامى ايران ثابت كردهايم كه فرهنگ ناب اسلامى و شيعى در پيروزى انقلاب اسلامى ايران نقش ممتاز و برجستهاى را داشته است.
عنوان: مشاركت سياسى زنان از نظر فقيهان معاصر شيعه
استاد راهنما: حجةالاسلام دكتر منصور ميراحمدى
استاد مشاور: حجةالاسلام دكتر نجف لكزايى
دانشجو: زهرا حميدى منفرد
مقطع: كارشناسى
مشاركت سياسى كه از آن به عنوان شركت مستقيم و غيرمستقيم در سياست گذارى عمومى ياد مىشود، امروزه به عنوان مهمترين ركن مشروعيت حكومتهاى مردمى به شمار مىرود. سهم زنان از اين مشاركت، كه ما آن را در دو شاخص، مشاركت سياسى مستقيم و غيرمستقيم بررسى كردهايم، در نظام جمهورى اسلامى كه بر اساس آموزههاى دينى پايه ريزى شده، تابع ديدگاههاى فقهى فقيهان شيعه معاصر است. در اين پژوهش، سعى شده با توجه به آغاز تحولات در حوزه سياست كه از انقلاب مشروطه آغاز شده و تا به امروز ادامه داشته، با توجه به ديدگاههاى فقيهان، ميزان مشاركت، حدود، موانع و علل آن را توضيح دهيم. در انقلاب مشروطه فقيهان شيعه سهم اساسى براى زنان قائل نبودند. بعد از انقلاب اسلامى و تغييرات اجتماعى، امام بسيارى از مشكلات مشاركتى زنان را حل كردند؛ هر چند در اين حوزه مسائل حل نشده باقى مانده، ولى با توجه به تحولات، فرضيه اصلى، كه طى آن با تغيير رژيمهاى سلطنتى به حكومتهاى دمكراتيك، مشاركت سياسى زنان با تحولاتى همراه بوده ثابت مىشود.
عنوان: تبيين سياستهاى عمومى از ديدگاه امام علىعليه السلام
استاد راهنما: حجةالاسلام دكتر محمد تقى آل سيدغفور
استاد مشاور: دكتر سيد محمدعلى حسينىزاده
دانشجو: فاطمه سادات آل ايوب
مقطع: كارشناسى
پژوهش حاضر شامل يك مقدمه، پنج فصل و يك نتيجهگيرى است: در مقدمه، بخشهاى مخلتف طرح تحقيق آمده است. در فصل اول، چارچوب نظرى و مفاهيم و متغيرها تبيين شده است، كه محور اصلى آن نظريه جان رالز و كارويژههاى دولت از ديدگاه اوست. همچنين مفاهيم و متغيرهاى اين نظريه مورد بررسى قرار گرفته است. در فصل دوم، امنيت از زاويه اقتصادى بررسى شده و اصول كلى امنيت اقتصادى از قبيل امنيت اقتصادى و تأمين نيازهاى فردى، امنيت اقتصادى و تجارت، امنيت اقتصادى و ماليات، از منظر امام علىعليه السلام مورد توجه قرار گرفته است. در فصل سوم به بررسى رشد شخصيت فردى و گسترش آموزش و پرورش پرداخته شده، عوامل مؤثر در شكلگيرى شخصيت انسان از قبيل عوامل طبيعى، عامل وراثت و صفات بيان شده و به طور كلى به بحث آموزش و پرورش و توسعه آن، اختصاص يافته است. در فصل چهارم، موضوع آزادى، حدود و اقسام آن همچون آزادى فلسفى، آزادى سياسى، آزادى اقتصادى، آزادى شخصى و آزادى معنوى براى مردم، تشريح شده است. در فصل پنجم، كه فصل نهايى است، خدمات عمومى و ارتقاى بهداشت مد نظر قرار گرفته و به موضوع بهداشت جسم و روح از ديدگاه امام علىعليه السلام پرداخته شده است. اين مهم را امرى ضرورى براى ايجاد جامعه سالم قلمداد كردهايم. در نتيجهگيرى نهايى، بين نظريه جان رالز و ديدگاه امام علىعليه السلام هماهنگى اجمالى برقرار شده است؛ با اين توضيح كه نظريه جان رالز در مقايسه با ديدگاه امام على محدود و سطحى است، در حالىكه امام زاويه وسيعترى را چشمانداز حقيقى پيش روى دولت مىداند كه در تحقق آرمانهاى الهى نقش عميق و اساسى ايفا مىكند.
عنوان: جايگاه افكار عمومى در حكومت اسلامى از ديدگاه امام خمينى(ره)
استاد راهنما: حجةالاسلام دكتر منصور ميراحمدى
استاد مشاور: حجةالاسلام سيدمحمدرضا شريعتمدار
دانشجو: زينب رفيعى
مقطع: كارشناسى
در پژوهش حاضر اين سؤال اصلى مطرح شده كه آيا افكار و آراى مردم در حكومت اسلامى از ديدگاه امام خمينى(ره) تأثير دارد يا خير؟ در پاسخ به اين سؤال، اين فرضيه را به آزمون گذاشتيم كه از نظر امام خمينى(ره) افكار عمومى مبناى تأسيس حكومت نبوده، بلكه در كارآمدى و نيز تصميمگيرىهاى سياسى نقش اساسى ايفا مىكند. در فصل اول پژوهش، به ارائه تعريف و مفهوم افكار عمومى و نيز تأثيرى كه اين پديده در تأسيس حكومت دارد پرداختيم. در اين قسمت به عنوان چارچوب نظرى به تئورى قرار داد اجتماعى اشاره كرديم و همچنين جايگاه آن را در تصميمگيرىهاى سياسى به صورت نظرى مطرح نموديم.
پس از بحث نظرى، در فصل دوم به جايگاه و نقش آراى مردم در تأسيس حكومت از نظر امام خمينى پرداختيم و به اين نتيجه رسيديم كه ايشان افكار عمومى را مبناى تأسيس حكومت ندانسته، اما در كارآمدى حكومت مؤثر مىدانستند. همچنين در فصل سوم به جايگاه اين پديده در تصميمگيرىهاى سياسى مطابق ديدگاه امام خمينى اشاره شده و ديديم كه ايشان به نقش مؤثر و كارآمد آرا و افكار مردم در تصميمگيرىها تأكيد داشتند و آن را مؤثر مىدانستند.
عنوان: مشاركت سياسى در قرآن (با تأكيد بر تفسير نمونه)
استاد راهنما: حجةالاسلام دكتر محمد تقى آلسيدغفور
استاد مشاور: حجةالاسلام دكتر منصور ميراحمدى
دانشجو: نفيسه جلالى
مقطع: كارشناسى
پژوهش حاضر با هدف تحقق الگويى مطلوب از ديدگاه قرآن در باب مشاركت سياسى، اين پرسش را مطرح مىسازد كه بر اساس آيات قرآن، فعاليتهاى سياسى در فرآيند نظام سياسى از چه نوعى است؟ همچنين در پاسخ به پرسش اين فرضيه مطرح مىگردد كه با توجه به ساز و كارهاى ارائه شده از مشاركت سياسى در قرآن، فعاليتهاى سياسى در فرآيند نظام سياسى قرآن از نوع مشاركت جويانه است. جهت بررسى فرضيه، نظريه ساختارى - كاركردى آلموند چارچوب نظرى بحث قرار گرفته است. بر طبق ديدگاه وى، نظام سياسى در سه سطح نظام، فرآيند و سياستگذارى قابل بررسى است. در اين پژوهش صرفاً بخش فرآيند سياسى شامل مراحل سهگانه تصريح منافع، تأليف منافع و سياستگذارى مورد بحث است كه عمده مباحث مربوط به مشاركت مؤثر شهروندان در اين بخش است. از اين رو طى فصول متعدد، آياتى از قرآن در خصوص مراحل فرآيند سياسى، تصريح، و مؤلفههاى مربوط به هر يك از آنها همچون بحث آزادى، احزاب و ساز و كارهاى مشاركت سياسى بررسى مىگردند. در نهايت با توجه به تقسيمات آلموند از فرهنگ سياسى و همچنين انواع فعاليتها در فرآيند نظام سياسى، اين نيجه به دست مىآيد كه فرهنگ سياسى قرآن، مشاركتى و فعاليتهاى سياسى در فرآيند سياسى قرآن نيز از نوع مشاركت جويانه است.
عنوان: بينش سياسى حضرت زهراعليها السلام (با تأكيد بر دو خطبه ايشان)
استاد راهنما: دكتر عليرضا صدرا
استاد مشاور: حجةالاسلام دكتر محمدمهدى گرجيان
دانشجو: عذرا باباكريمى
مقطع: كارشناسى
پژوهش حاضر در پى پاسخ به اين سؤال است كه بينش سياسى حضرت زهرا عليها السلام چيست؟ آيا مىتوان دليل رفتارهاى سياسى حضرت زهراعليها السلام را همين عامل دانست؟ در پاسخ فرضيه ارائه شده كه بينش سياسى حضرت زهرا كشف روابط و ضرورتهاى ميان اجزاى نظام سياسى از جمله امامت و نظام امت بود و اين مسأله عامل رفتارهاى سياسى ايشان بود. از آنجا كه در انديشه شيعه قول و فعل و تقرير معصوم حجت است و حضرت زهرا نيز به عنوان يك زن الگو، عالم و معصوم پذيرفته شده، بررسى رفتارهاى ايشان ضرورى به نظر مىرسد. در اين تحقيق نيز دو خطبهاى كه ايشان ايراد فرمودهاند، براى نمونه انتخاب شد. بررسى دقيق اين خطبهها ما را به بينش سياسى حضرت زهرا كه بر اساس باورها و آگاهىها و ارزشهاى توحيدى استوار است رهنمون مىكند كه باور به مبدأ و معاد و جهان هستى در تمام خطبههاى ايشان جارى است. بررسى مفاهيم ايدئولوژى و ويژگىهاى آن و اركان جهان بينى در خطبهها ما را به ايدئولوژى سياسى مطرح در خطبه نزديك مىكند. سپس بررسى نظام سياسى اسلام در خطبهها و عدم مشروعيت سياسى نظام خلافت انحرافى از ديدگاه حضرت زهرا ما را به بحث ضرورت دولت و بسط يد امام در خطبهها و نقش مردم در عدم ايجاد اقتدار براى امام راهنمايى مىكند. همچنين بررسى نظريه سياسى امامت و محوريت آن در خطبهها نشان مىدهد كه رفتارهاى سياسى حضرت زهرا از جمله ايراد خطبه، وصيت سياسى نه بر اساس احساس بلكه بر اساس بينش همه جانبه ايشان از مسائل اسلامى و سياسى صورت گرفته است و هدفى جز آگاهى دادن به حاضران و آيندگان در مورد مسأله خطير امامت و ولايت نبوده است؛ لذا اين رفتارها دليلى بر اين مدعاست كه رفتارهاى حضرت زهرا عقلانى معطوف به ارزش بوده است و بر اساس بينش روشنگرانه ايشان صورت گرفته است.
عنوان: موانع تحقق جامعه مدنى در دوره اول رياست جمهورى سيد محمد خاتمى
استاد راهنما: دكتر سيدرحيم ابوالحسنى
استاد مشاور: حجةالاسلام دكتر نجف لك زايى
دانشجو: على اصغرى
مقطع: كارشناسى
اين تحقيق در صدد پاسخ به اين پرسش بوده است كه «چه عواملى مانع تحقق جامعه مدنى در دوره اول رياست جمهورى آقاى خاتمى بوده است؟ در بخش اول به تعريف جامعه مدنى در لغت و اصطلاح و سپس تبيين مفهوم آن از ديدگاه متفكران سياسى غرب و نيز از نظر آقاى خاتمى پرداختهايم. جامعه مدنى مورد نظر آقاى خاتمى ريشه در مدينة النبى دارد و جامعه مدينة النبى تفاوت ماهوى با جامعه مدنى غرب دارد. در بخش ديگر، انواع فرهنگ سياسى بررسى شده و فرهنگ سياسى از ديدگاه آلموند به سه نحو محدود، تبعى و مشاركتى توضيح داده شده است. در ادامه به فرهنگ سياسى ايران در دو دوره قبل و بعد از انقلاب چنين اشاره شده كه فرهنگ سياسى قبل از انقلاب داراى مؤلفههايى چون اقتدارگرايى، خشونت و ستيز، توهم توطئه، تقدير گرايى و مطلق گرايى بوده است و فرهنگ سياسى بعد ازانقلاب سه وجه مختلف اقتدار كاريزماتيك، اليگارشيك و دموكراسى را به خود گرفته است. در ادامه به بررسى كمى و آمارى دو شاخصه از جامعه مدنى (مطبوعات و احزاب) در دو دوره قبل از دوم خرداد ٧٦ و دوم خرداد ٧٦ تا سال ٧٩ پرداختهايم. نتيجه اين كه مجموع نشريات مجوز گرفته و منتشر شده و تيراژ نسخههاى مطبوعات در كشور در اين دوره چهار ساله نسبت به قبل دو برابر شده است و مجموع احزاب سياسى كه مجوز فعاليت سياسى دريافت كردهاند نسبت به دوره قبل به سه برابر افزايش يافته است. همچنين حقوق مطبوعات و احزاب، موانع رشد آنها و دلايل موافقان و مخالفان رشد آنها تبيين شده است. و در اين راستا عملكرد مطبوعات در هنجار شكنىها و دفاع از آزادى، و مقابله نهادهاى سنتى با اين رفتارها در اين سالهاى مزبور بيان شده است.
عنوان: ويژگىهاى حكومت حضرت مهدى(عج)
استاد راهنما: دكتر عليرضا صدرا
استاد مشاور: حجةالاسلام دكتر منصور ميراحمدى
دانشجو: نرجس عبديائى
مقطع: كارشناسى
پژوهش حاضر در صدد پاسخ به اين سؤال است كه مهمترين ويژگىهاى حكومت حضرت مهدى(عج) چيست؟ در پاسخ آمده است رهبرى جامع و كامل، علم محورى و عدالت محورى سه ويژگى عمده حكومت حضرت است. حكومتى تحت رهبرى جامع و كامل امام معصوم كه داراى خصايص ائمه و انبياست و كارگزاران اين حكومت جهانى كه، همان منتظران ظهور حضرت حجت(عج) هستند، از ابتداى خلقت تا عصر ظهور، نخبگان عالم و كارگزارانى با ويژگىهاى شايسته به اندازهاى كه مطيع و منقاد امامشان هستند و از او كسب فيض مىكنند. در نظام سياسى وسيع مهدوى با ابزار حكومتى خارق العاده و پيشرفته، سيره مهدوى و عصمت را در ميان اجتماع فاضل و خردمند و يكتاپرست آن عصر، پرورش مىدهند. علم و آگاهى، اجتماع مهدوى را در تمام سطوح شامل مىشود و قدرت فهم و درك بشر به نهايت خود مىرسد و امنيت در تمام جنبهها و عدالت در ذات افراد يا در ساختار حكومتى آن عصر موج مىزند وضعيت اقتصادى در آن عصر يكسره عالى و متعالى است و اين ناشى از تلاش و كار رهبران حكومتى و نيز اجتماع مهدوى براى استفاده بهينه از منابع گرانبها و بسيار زياد طبيعى است وعلت ديگر آن، همان حاكميت عدالت جهانى مىباشد. در آن عصر ديگر ثروتمندى نيست كه از كثرت ثروت او فقرايى به وجود آيند، در آن عصر كسى صاحب دنيايى ثروت نيست و كسى هم بىپول و بىخانمان يافت نخواهد شد. عدالت حاكم در آن عصر و استفاده بهينه از منابع و مديريت عالى، همه را از هر نوع نياز مادى، غنى مىكند تا جايى كه كسى را يافت نخواهند كرد در تمام جهان و اقصى نقاط آن كه به او زكات دهند و زكاتها، بر دستان افراد مىماند. طرح حكومت مطلوب مورد توجه منابع اصيل اسلام، شناخت امام عصر و برنامهها و اهداف او در عصر غيبت و ظهور، رفع برخى ابهامات ايجاد شده درباره موضوع، ارائه الگوى كامل و جامع حكومتى براى حكومتهاى اسلامى و مقايسه تحليلى حكومت دينى مهدى و حكومت فلسفى فارابى را مىتوان از دستاوردهاى پژوهش حاضر برشمرد.